ટૂંકમાં: ગુજરાતના શિક્ષણ વિભાગે 21 ઓક્ટોબર 2026ના પરિપત્રથી રાજ્યની પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓમાં બહારના લોકોના પ્રવેશ માટે આચાર્યની લેખિત પૂર્વમંજૂરી ફરજિયાત કરી છે. દરેક મુલાકાતીની નોંધ વિઝિટર રજિસ્ટરમાં થશે અને મંજૂરી વગર ફોટો, વીડિયો, ઇન્ટરવ્યૂ કે લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ કરી શકાશે નહીં.
શાળાઓમાં બાળકોની સલામતી અને ગોપનીયતા અંગે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી હતી. સોશિયલ મીડિયા પર વિદ્યાર્થીઓના વીડિયો મૂકવા, વર્ગખંડમાં અચાનક પહોંચી જવું કે બાળકોની ઓળખ જાહેર કરવી જેવી ઘટનાઓ સામે હવે સરકારે સ્પષ્ટ નિયમો બનાવ્યા છે.
પરિપત્રમાં શું કહેવાયું છે?
- લેખિત મંજૂરી: શાળામાં પ્રવેશ માટે આચાર્ય પાસેથી અગાઉથી લેખિત પરવાનગી લેવી પડશે.
- વિઝિટર રજિસ્ટર: દરેક મુલાકાતીનું નામ, હેતુ અને સમય રજિસ્ટરમાં નોંધાશે.
- ફરજ પરના અધિકારીઓને છૂટ: સત્તાવાર ફરજ પરના સરકારી અધિકારીઓને આ નિયમમાંથી મુક્તિ છે.
- પ્રતિબંધિત વિસ્તારો: વર્ગખંડ, લેબોરેટરી, લાઇબ્રેરી, હોસ્ટેલ, મેદાન અને શૌચાલય જેવા વિસ્તારોમાં મંજૂરી વગર જઈ શકાશે નહીં. જરૂર પડે તો શાળાનો સ્ટાફ મુલાકાતી સાથે રહેશે.
- ફોટો-વીડિયો પર પ્રતિબંધ: મંજૂરી વગર ફોટોગ્રાફી, વીડિયો કે ઓડિયો રેકોર્ડિંગ, ઇન્ટરવ્યૂ અને લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ કરી શકાશે નહીં.
- વિદ્યાર્થીઓની માહિતી ગુપ્ત: વિદ્યાર્થીઓની વ્યક્તિગત વિગતો પ્રકાશિત કરવા પર પ્રતિબંધ છે.
આચાર્યને શું સત્તા મળી?
આચાર્ય યોગ્ય કારણ હોય તો કોઈપણ વ્યક્તિને પ્રવેશ નકારી શકે છે. નિયમનો ભંગ થાય તો તેની જાણ પોલીસ અને શિક્ષણ સત્તાધિકારીઓને કરવાની રહેશે.
કાનૂની આધાર
પરિપત્રમાં બંધારણની કલમ 21 (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર), સુપ્રીમ કોર્ટના પુટ્ટસ્વામી ચુકાદા (ગોપનીયતાનો અધિકાર) અને રાષ્ટ્રીય બાળ અધિકાર સંરક્ષણ આયોગ (NCPCR)ની માર્ગદર્શિકાનો ઉલ્લેખ છે. ઉલ્લંઘનના કિસ્સામાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), POCSO કાયદો, જુવેનાઇલ જસ્ટિસ કાયદો અને IT કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
વાલીઓ અને સામાન્ય લોકો માટે તેનો અર્થ શું?
વાલીઓએ શાળાની મુલાકાત પહેલાં આચાર્ય કે શાળા કચેરીનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ રહેશે. વાર્ષિક કાર્યક્રમો કે સ્પર્ધાઓમાં પણ ફોટો કે વીડિયો લેતાં પહેલાં શાળાની નીતિ જાણી લેવી જોઈએ. સોશિયલ મીડિયા પર બાળકોના ચહેરા કે વિગતો મૂકતી વખતે ખાસ કાળજી રાખવી.
પત્રકારો, યુટ્યુબર્સ અને સોશિયલ મીડિયા ક્રિએટર્સ માટે આ નિયમ ખાસ મહત્વનો છે, કારણ કે હવે શાળામાં રિપોર્ટિંગ કે શૂટિંગ માટે પણ પૂર્વમંજૂરી લેવી પડશે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શું વાલીઓને પણ લેખિત મંજૂરી લેવી પડશે?
પરિપત્ર મુજબ ફરજ પરના અધિકારીઓ સિવાય બહારથી આવતા તમામ મુલાકાતીઓ માટે આચાર્યની મંજૂરી અને રજિસ્ટરમાં નોંધ જરૂરી છે. ચોક્કસ પ્રક્રિયા માટે તમારી શાળાનો સંપર્ક કરો.
કઈ શાળાઓને આ નિયમ લાગુ પડે છે?
ગુજરાતની પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓને.
મંજૂરી વગર વીડિયો બનાવ્યો તો શું થશે?
આચાર્ય પોલીસ અને શિક્ષણ વિભાગને જાણ કરી શકે છે, અને BNS, POCSO, JJ Act કે IT Act હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
સ્ત્રોત: DeshGujarat અને ગુજરાત શિક્ષણ વિભાગનો 21 ઓક્ટોબર 2026નો પરિપત્ર.
